Een deel van wat er in je straat verrijst, komt nooit in een bekendmaking terecht. Dit is de reden, en dit is wat je dan nog wel kunt doen.
Je houdt de bekendmakingen keurig bij en dan staat er van de ene op de andere dag toch een schuur van vier meter achter je tuin. Zonder aanvraag, zonder besluit, zonder iets. Dat kan kloppen: een flink deel van de bouwwerken in Nederland is vergunningsvrij.
Vergunningsvrij betekent letterlijk wat het zegt. Er is geen aanvraag, dus ook geen publicatie, geen bezwaartermijn en niets om je tegen te verzetten. Het is nuttig om te weten waar die grens ongeveer ligt, al is het maar om te herkennen wanneer het níet vergunningsvrij is.
De hoofdlijn
Het idee achter de regeling is dat kleine, weinig ingrijpende bouwwerken op het achtererf de overheid en de buren niet hoeven te belasten. Grofweg gaat het om:
- Bijbehorende bouwwerken op het achtererfgebied: een aanbouw, een schuurtje, een tuinhuis, een overkapping. Er gelden grenzen aan hoogte, oppervlakte en de afstand tot het hoofdgebouw en de perceelsgrens, en aan hoeveel procent van het achtererf bebouwd mag raken.
- Dakkapellen op het achterdakvlak, mits ze binnen bepaalde maten blijven en voldoende afstand houden tot de dakranden.
- Zonnepanelen die vlak op een schuin dak liggen, of op een plat dak met voldoende afstand tot de rand.
- Erfafscheidingen: tot een meter overal, tot twee meter op het achtererf.
- Gewoon onderhoud: kozijnen vervangen, schilderen, een dak vernieuwen zonder de vorm te veranderen.
- Inpandige verbouwingen zonder constructieve of brandveiligheidsgevolgen.
De exacte maten staan in de landelijke regelgeving en zijn behoorlijk technisch. Belangrijker dan de precieze centimeters is dat je weet wanneer de uitzonderingen gelden.
De uitzonderingen die alles veranderen
Vergunningsvrij is vergunningsvrij, behalve als een van deze dingen speelt:
Voorkant of zijkant aan de weg
De regeling geldt vooral voor het achtererfgebied. Aan de voorzijde, of bij een hoekwoning aan de zijde die naar de weg is gekeerd, is er veel minder vergunningsvrij mogelijk.
Monument of beschermd stadsgezicht
Bij een rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument vervalt het grootste deel van de vergunningsvrije mogelijkheden. Ook in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden strengere regels. Dat is een van de vaakst over het hoofd geziene uitzonderingen.
Constructie en brandveiligheid
Ook een vergunningsvrij bouwwerk moet voldoen aan de bouwtechnische regels. Draagt een muur, of raakt het de brandveiligheid van een aangrenzende woning, dan kan er alsnog een melding of toets nodig zijn.
Gebruik in strijd met het omgevingsplan
Het bouwwerk mag vergunningsvrij zijn, maar het gebruik ervan niet. Een schuur bouwen mag misschien; er een bedrijf of een tweede woning in beginnen is iets anders.
Wat je kunt doen als je vermoedt dat het niet klopt
Je kunt geen bezwaar maken, want er is geen besluit. Wat je wel kunt doen is een handhavingsverzoek indienen bij de gemeente. Je schrijft dan dat je vermoedt dat er in strijd met de regels wordt gebouwd, met een omschrijving van wat je ziet, het adres en zo mogelijk foto's en maten.
De gemeente is verplicht daarop te beslissen. Dat besluit is wel een besluit, dus daar staat vervolgens bezwaar tegen open, ook als de uitkomst is dat er niets aan de hand is. Zo krijg je alsnog een route.
Meet voordat je zoiets indient wel even wat je kunt meten. Een schuur die je op vier meter schat is in de praktijk vaak drie.
Waarom dit ook goed nieuws is
Het is verleidelijk om vergunningsvrij bouwen te zien als een gat in het systeem, maar het snijdt twee kanten op. Dezelfde regeling maakt dat jij je eigen tuinhuis, dakkapel of zonnepanelen kunt plaatsen zonder maandenlange procedure en zonder dat de hele straat er iets van hoeft te vinden.
Wat het voor het volgen van je omgeving betekent: bekendmakingen geven je een goed beeld van wat er formeel besloten wordt, maar niet van alles wat er gebouwd wordt. Dat is een grens van de informatie, geen fout erin.
Veelgestelde vragen
Moet iemand mij informeren over vergunningsvrij bouwen?
Nee. Er is geen wettelijke plicht om buren te informeren, ook niet bij vergunningsplichtige bouw.
Kan ik vooraf checken of iets vergunningsvrij is?
Voor je eigen plannen kun je de vergunningcheck van het omgevingsloket doen, of het aan de gemeente vragen. Voor het plan van iemand anders is dat lastiger, want je kent de exacte maten niet.
Geldt vergunningsvrij ook bij een appartement?
Bouwtechnisch soms wel, maar bij een appartementencomplex heb je daarnaast meestal toestemming van de vereniging van eigenaren nodig. Dat is privaatrecht en staat los van de gemeente.
Wat als de schuur toch te hoog blijkt?
Dan valt hij buiten de vergunningsvrije regeling en is er dus zonder vergunning gebouwd. Een handhavingsverzoek is dan de aangewezen route.
Weten wat er nu speelt bij jou in de straat?
Vul je adres in en bekijk gratis de officiële bekendmakingen van de afgelopen maand.