Kapvergunning per gemeente: wanneer nodig en hoe vind je de aanvraag

Of je voor het kappen van een boom een vergunning nodig hebt, staat niet in een landelijke wet. Elke gemeente bepaalt dat zelf in haar bomenverordening of, sinds de Omgevingswet, in het omgevingsplan. Daardoor mag in de ene gemeente een boom met een stamomtrek van 32 centimeter niet zomaar om, terwijl je in de gemeente ernaast pas bij 80 centimeter een omgevingsvergunning nodig hebt.

Waarom verschilt de kapvergunning per gemeente

Onder de Omgevingswet, die sinds 1 januari 2024 geldt, is de kapvergunning geen apart vergunningtype meer maar een onderdeel van de omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit. Gemeenten regelen de vergunningplicht voor het vellen van houtopstand nog altijd zelf, via een bomenverordening die inmiddels vaak is opgenomen in het omgevingsplan. Dat plan bepaalt drie dingen: vanaf welke stamomtrek een boom beschermd is, of er een lijst van waardevolle of monumentale bomen bestaat die extra bescherming krijgt, en welke uitzonderingen gelden, bijvoorbeeld voor fruitbomen in een particuliere tuin of voor bomen die overlast of gevaar veroorzaken.

Die stamomtrek meet je op 1,30 meter hoogte vanaf de grond (borsthoogte); vrijwel alle gemeenten hanteren die meethoogte. Een enkele gemeente, zoals Dordrecht, meet niet de omtrek maar de diameter van de stam. Dat is een bewuste keuze van de gemeente en geen fout: reken het dus altijd om voor je een conclusie trekt, want een diameter van 20 centimeter komt ongeveer overeen met een omtrek van 63 centimeter.

Het gevolg van die lokale vrijheid is dat je de regel niet kunt onthouden voor heel Nederland. Verhuis je van de ene naar de andere gemeente, dan verandert ook de grens waarop je ineens wel of niet een vergunning nodig hebt voor precies dezelfde boom.

Boom kappen zonder vergunning: wanneer mag dat wel

De meeste bomenverordeningen kennen een ondergrens: bomen met een stamomtrek onder een bepaalde waarde mag je zonder omgevingsvergunning kappen. Daarnaast gelden vaak uitzonderingen voor fruitbomen die duidelijk bedoeld zijn voor de fruitproductie in een particuliere tuin, voor kweekgoed in de boomkwekerij, voor houtopstand die deel uitmaakt van een agrarisch bosbouwbedrijf, en voor bomen die gekapt moeten worden vanwege acuut gevaar, bijvoorbeeld na stormschade. Een monumentale boom of een boom die op de gemeentelijke waardevolle-bomenlijst staat, is vrijwel altijd een uitzondering op die uitzondering: die mag meestal niet worden gekapt, ook niet als de stamomtrek onder de algemene grens blijft.

Twijfel je of je vergunning nodig hebt, dan kun je dat meestal controleren via de vergunningcheck van het Omgevingsloket of via de gemeentelijke bomenkaart, zoals Breda die aanbiedt: staat de boom niet op de kaart, dan is er geen vergunning nodig. Vraag bij twijfel toch een vergunning aan, want kappen zonder vergunning terwijl die wel nodig was, is een overtreding waarop de gemeente handhavend kan optreden.

Let ook op wie eigenaar is van de boom. Bij een aanvraag moet je aannemelijk maken dat je bevoegd bent om de boom te laten vellen. Staat de boom op andermans grond, bijvoorbeeld die van de buren of van de gemeente, dan heb je een schriftelijke machtiging van de eigenaar nodig voordat de gemeente je aanvraag in behandeling neemt. Dordrecht noemt dat expliciet in de eigen procedure: zonder machtiging van de eigenaar wordt de aanvraag niet verder beoordeeld.

Zes gemeenten vergeleken: stamomtrek, leges en bron

Onderstaande tabel laat zien hoe groot de verschillen tussen gemeenten in de praktijk zijn. De bedragen en grenzen zijn gecontroleerd bij de gemeente zelf; vraag bij een concrete aanvraag altijd de actuele leges na, want gemeenten passen tarieven jaarlijks aan.

Wat opvalt: Utrecht ligt met 15 centimeter opvallend laag, terwijl Zeist en Ede pas bij 80 centimeter ingrijpen. Dat is geen willekeur maar een bewuste beleidskeuze, gekoppeld aan hoeveel bomen een gemeente wil beschermen tegenover de administratieve last voor bewoners.

Herplantplicht: waarom een gekapte boom vaak terugkomt

Bijna elke gemeente koppelt aan een kapvergunning een herplantplicht. Krijg je toestemming om een boom te kappen, dan moet je meestal binnen een bepaalde termijn een nieuwe boom planten, het liefst op dezelfde plek of anders elders binnen de gemeentegrens. Utrecht noemt daarbij een termijn van 14 tot 36 maanden. Kan herplant niet, dan storten veel gemeenten de zogeheten monetaire boomwaarde in een herplantfonds: in Ede loopt die bijdrage op tot 4.500 euro voor een grote of waardevolle boom, in Breda stelt de vergunningverlener de boomwaarde vast op basis van de kosten van een vergelijkbare boom.

Deze herplantplicht geldt ook als je zonder geldige vergunning hebt gekapt, en dan vaak met een zwaardere eis: bij een illegaal gekapte waardevolle boom in Ede moet de vervangende boom een grotere stamomtrek hebben dan bij een reguliere, vergunde kap.

Illegaal kappen: wat de gemeente kan doen

Kap je zonder de vereiste omgevingsvergunning, dan is dat een overtreding van het omgevingsplan. De gemeente kan dan een last onder dwangsom of bestuursdwang opleggen, en bijna altijd geldt de herplantplicht alsnog, soms met een zwaardere maat dan bij een normale aanvraag. Concrete boetebedragen verschillen sterk per gemeente en per zaak, dus een vast bedrag noemen we hier niet: vraag dat bij een concrete situatie na bij de gemeente zelf of bekijk het handhavingsbeleid dat op de gemeentesite staat.

Ook een buur of omwonende die schade of overlast van het illegaal kappen ondervindt, kan een handhavingsverzoek indienen bij de gemeente. De gemeente moet dat verzoek in behandeling nemen en een besluit nemen of ze optreedt. Blijft de gemeente stil, dan kun je in beroep gaan tegen het uitblijven van een beslissing. Dat maakt de rol van omwonenden bij illegale kap groter dan vaak wordt gedacht: je hoeft niet passief te blijven toekijken.

Hoe je een lopende kapaanvraag in je straat vindt

Een aanvraag voor een omgevingsvergunning om te kappen wordt, net als andere omgevingsvergunningen, bekendgemaakt in het Gemeenteblad op officielebekendmakingen.nl. Volg je stappenplan om zelf mee te kijken:

1. Ga naar de gemeentepagina van je eigen gemeente op vergunningenalert.nl en bekijk de recente bekendmakingen voor kap, sloop en bouw.
2. Zoek op officielebekendmakingen.nl handmatig op je postcode of straatnaam binnen het Gemeenteblad.
3. Stel in MijnOverheid de gratis attenderingsservice Berichten over uw buurt in, dan krijg je een e-mail zodra er een publicatie in jouw omgeving verschijnt.
4. Neem een betaald adresalert, dan krijg je automatisch bericht zodra een kapaanvraag of -besluit binnen jouw straal verschijnt, zonder zelf te hoeven zoeken.
5. Check bij twijfel de gemeentelijke bomenkaart of waardevolle-bomenlijst, die laat vaak per boom zien of hij beschermd is.
6. Lees de bekendmaking goed: een kennisgeving van een aanvraag is nog geen besluit, pas bij het besluit start de bezwaartermijn van zes weken.

Drie situaties uit de praktijk

De regels werken in de praktijk anders uit dan de tekst van een verordening doet vermoeden. Drie veelvoorkomende situaties:

Een boom in je eigen tuin. Meet eerst de stamomtrek op 1,30 meter. Blijft die onder de grens van jouw gemeente, dan mag je meestal zonder vergunning kappen, tenzij de boom op een beschermde lijst staat. Twijfel je, vraag dan alsnog een vergunning aan: de leges betaal je ook als de aanvraag wordt afgewezen, maar een boete voor illegaal kappen weegt zwaarder.

Een gemeenteboom voor je huis. Bomen op gemeentegrond, bijvoorbeeld een straatboom, vallen vaak onder een lagere stamomtrek-grens dan particuliere bomen, zoals in Breda waar dat verschil expliciet in de verordening staat. Wil je dat de gemeente zo'n boom kapt vanwege wortelopdruk of schaduw, dan dien je zelf een verzoek in; de gemeente beslist en publiceert dat besluit alsnog in het Gemeenteblad.

De buren willen een boom kappen die jij mooi vindt. Bekijk de bekendmaking van de aanvraag of het besluit zodra die verschijnt. Ben je belanghebbende, bijvoorbeeld als directe buur met zicht op de boom, dan kun je binnen zes weken na het besluit bezwaar maken. Onze gids over bezwaar maken tegen het kappen van een boom laat zien hoe die procedure precies werkt.

Zelf op tijd weten wat er in jouw straat gebeurt

De meeste mensen komen pas achter een kapaanvraag als de bomen al om zijn. Dat komt niet doordat gemeenten iets verzwijgen, de aanvraag staat gewoon netjes in het Gemeenteblad, maar omdat niemand dagelijks alle bekendmakingen van zijn eigen gemeente doorleest. Op de pagina's van gemeente Zeist en gemeente Dordrecht zie je de recente bekendmakingen overzichtelijk per gemeente, inclusief kapaanvragen. Wil je geen enkele aanvraag in jouw straat meer missen, dan zet je een adresalert op, dat stuurt automatisch een e-mail zodra er een vergunning, ontwerpbesluit of kapaanvraag binnen jouw straal verschijnt. Twijfel je nog over begrippen als omgevingsplanactiviteit of zienswijze, kijk dan in de woordenlijst bekendmakingen.

Veelgestelde vragen

Heb ik altijd een kapvergunning nodig voor een boom in mijn tuin?

Niet altijd. De meeste gemeenten hanteren een ondergrens voor de stamomtrek waaronder je zonder vergunning mag kappen, en vaak een uitzondering voor fruitbomen in een particuliere tuin. Sta de boom op een waardevolle of monumentale bomenlijst, dan is een vergunning meestal wel verplicht, ook onder de algemene grens.

Wat kost een kapvergunning gemiddeld?

Dat verschilt sterk per gemeente. Zeist rekent in 2026 een basistarief van 282,90 euro plus 27,85 euro per boom, terwijl Dordrecht de vergunning gratis verstrekt. Vraag de actuele leges altijd na bij je eigen gemeente, want tarieven worden jaarlijks aangepast.

Wat gebeurt er als ik zonder vergunning kap?

De gemeente kan handhaven met een last onder dwangsom of bestuursdwang, en legt vrijwel altijd een herplantplicht op, soms zwaarder dan bij een reguliere vergunning. Concrete boetebedragen verschillen per gemeente en per zaak, dus vraag het handhavingsbeleid na bij je eigen gemeente.

Hoe weet ik of een boom bij mij in de straat op een kaplijst staat?

Veel gemeenten publiceren een bomenkaart of een lijst met waardevolle en monumentale bomen op hun website, zoals Breda dat doet. Staat de boom niet op de kaart of lijst, dan geldt meestal alleen de algemene stamomtrek-grens uit de bomenverordening of het omgevingsplan.

Moet ik altijd een nieuwe boom planten na het kappen?

Bij een vergunde kap geldt bijna altijd een herplantplicht, vaak binnen een termijn van 14 tot 36 maanden zoals Utrecht die hanteert. Kan herplant niet op dezelfde plek, dan stort je meestal een bedrag in het gemeentelijke herplantfonds, dat de gemeente gebruikt voor een nieuwe boom elders.

Hoe kom ik erachter of er een kapaanvraag loopt voor een boom bij mij in de buurt?

Kapaanvragen worden bekendgemaakt in het Gemeenteblad op officielebekendmakingen.nl. Je kunt daar zelf zoeken, de gratis attenderingsservice Berichten over uw buurt via MijnOverheid instellen, of een adresalert nemen dat automatisch een e-mail stuurt zodra er iets binnen jouw straal verschijnt.