Een vergunning die niemand heeft verleend, maar die er toch is omdat de gemeente te traag was. Hoe dat kan, en waarom het voor de buurt uitmaakt.
Het is een van de vreemdste zinnen die je in een bekendmaking kunt tegenkomen: "de omgevingsvergunning is van rechtswege verleend". Er is dan geen ambtenaar geweest die het plan heeft goedgekeurd. De vergunning is er omdat de gemeente niet op tijd heeft beslist.
Hoe het werkt
Bij de reguliere voorbereidingsprocedure moet de gemeente binnen acht weken beslissen op een aanvraag, met de mogelijkheid die termijn eenmaal met zes weken te verlengen. Haalt zij dat niet, dan treedt de lex silencio positivo in werking: het uitblijven van een besluit geldt als een positief besluit. De vergunning ontstaat automatisch.
De gemeente moet dat vervolgens wel bekendmaken. Dat is precies waarom je zo'n zin in het Gemeenteblad kunt tegenkomen.
Belangrijk: dit geldt niet bij de uitgebreide procedure. Daar leidt te laat beslissen niet tot een automatische vergunning. En sinds de Omgevingswet is het aantal gevallen waarin de regeling geldt beperkter dan voorheen, dus het is minder vanzelfsprekend geworden dan het ooit was.
Waarom dit voor de buurt uitmaakt
Bij een normaal besluit heeft iemand het plan getoetst aan het omgevingsplan, de bouwtechnische regels en de welstandseisen. Bij een vergunning van rechtswege is die toets er niet geweest. Het plan kan dus prima in strijd zijn met de regels en toch vergund zijn.
Dat maakt het voor omwonenden juist relevanter dan gemiddeld om te kijken wat er precies is aangevraagd. Wat er is aangevraagd is namelijk wat er is vergund, ongeacht of dat klopt met de regels.
Wat je kunt doen
Tegen een van rechtswege verleende vergunning staat gewoon bezwaar open, met dezelfde termijn van zes weken na bekendmaking. Dat is de aangewezen route, en de kans van slagen is relatief groot als het plan echt niet binnen de regels past: er is immers nooit inhoudelijk getoetst.
Wat je in je bezwaar doet:
- Vraag het aanvraagdossier op met het zaaknummer.
- Leg de aanvraag naast het omgevingsplan: hoogte, diepte, afstand tot de erfgrens, toegestaan gebruik.
- Benoem expliciet dat het besluit van rechtswege is ontstaan en dat er dus geen belangenafweging heeft plaatsgevonden.
- Vraag het bestuursorgaan in de heroverweging alsnog te toetsen.
Gaat het bouwen intussen door, dan is een voorlopige voorziening bij de rechter de manier om dat tijdelijk stil te leggen.
Voor de aanvrager: minder zeker dan het lijkt
Ook als je zelf de aanvrager bent, is een vergunning van rechtswege geen feest. Hij is pas onherroepelijk als de bezwaartermijn ongebruikt is verstreken. Bouwen in de tussentijd mag, maar op eigen risico: wordt de vergunning in bezwaar of beroep alsnog vernietigd, dan sta je met een bouwwerk zonder titel.
In de praktijk is het verstandiger om contact op te nemen met de gemeente en alsnog een inhoudelijk besluit te vragen, dan om te vertrouwen op een vergunning waar niemand naar gekeken heeft.
Andere zinnen die op hetzelfde lijken maar het niet zijn
- Buiten behandeling gesteld. De aanvraag was onvolledig en is niet beoordeeld. Er is geen vergunning. Vaak volgt er later een nieuwe, complete aanvraag.
- Aanvraag ingetrokken. De aanvrager is ermee gestopt. Ook hier geen vergunning.
- Termijn verlengd. De gemeente heeft de beslistermijn met zes weken opgerekt. Dat voorkomt juist dat de vergunning van rechtswege ontstaat.
Veelgestelde vragen
Kan de gemeente een vergunning van rechtswege terugdraaien?
Niet zomaar. Wel kan het besluit in bezwaar worden heroverwogen en alsnog worden herroepen als het in strijd met de regels is. Daarvoor moet iemand wel op tijd bezwaar maken.
Geldt dit ook voor kappen of slopen?
De regeling gold van oudsher voor bepaalde activiteiten binnen de reguliere procedure. Of hij in een concreet geval opgaat, hangt af van de activiteit en de geldende regels. Wat telt is wat er in de bekendmaking zelf staat.
Hoe herken ik het in een bekendmaking?
Aan formuleringen als "van rechtswege verleend", "van rechtswege ontstaan" of "positieve fictieve beschikking bij niet tijdig beslissen". Zie je die, lees de bekendmaking dan extra goed door.
Is de bezwaartermijn hetzelfde?
Ja, in de regel zes weken vanaf de dag na bekendmaking, net als bij een gewoon besluit.
Weten wat er nu speelt bij jou in de straat?
Vul je adres in en bekijk gratis de officiële bekendmakingen van de afgelopen maand.