Kapvergunning: kun je bezwaar maken tegen het kappen van een boom?

Van alle bekendmakingen die in een gemiddelde gemeente voorbijkomen, gaat een verrassend groot deel over bomen. "Kennisgeving ontvangst aanvraag het kappen van 1 eik", "vellen van een houtopstand", "besluit op aanvraag het kappen van 3 berken". Vaak gaat het om één boom in een straat, en vaak merkt niemand het tot de kettingzaag start.

Niet elke boom heeft bescherming

Er is geen landelijke kapvergunning. Of een boom beschermd is, bepaalt de gemeente in haar eigen verordening of omgevingsplan. Grofweg zie je drie varianten:

• Alles boven een bepaalde stamomtrek is vergunningsplichtig, bijvoorbeeld vanaf een omtrek van 30 of 50 centimeter op 1,30 meter hoogte.
• Alleen bomen op een lijst zijn beschermd: een gemeentelijke bomenlijst of monumentale-bomenregister. De rest mag zonder vergunning weg.
• Alleen bepaalde gebieden zijn beschermd, bijvoorbeeld het historische centrum of specifieke lanen.

Het loont om op te zoeken welke variant jouw gemeente hanteert, want dat bepaalt of er überhaupt iets te bestrijden valt. Staat er een bomenlijst online, kijk dan of de boom waar het om gaat erop staat.

Waarom bomen haast hebben

Bij een dakopbouw kun je nog jaren later procederen over de vraag of hij daar had mogen staan. Bij een boom niet. Zodra de vergunning onherroepelijk is en de zaag erin gaat, is de discussie voorbij. Dat maakt twee dingen belangrijk.

Ten eerste: reageer op de aanvraag, niet pas op het besluit. Zodra je "ontvangst aanvraag het kappen van" ziet, is dat het moment om de gemeente te laten weten dat je meekijkt en wat je zorg is. In die fase kan een behandelaar nog vragen om een boomveiligheidscontrole of om herplant als voorwaarde.

Ten tweede: als het besluit er is en je wilt echt voorkomen dat er gekapt wordt, dan is bezwaar alléén niet genoeg. Een bezwaar schorst de vergunning niet. Je zult de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening moeten vragen. Veel gemeenten hanteren overigens zelf een wachttermijn van zes weken voordat er gekapt mag worden, juist hiervoor, maar dat is beleid en geen garantie.

Argumenten die kans maken

• De boom is niet ziek of gevaarlijk. Veel aanvragen zijn onderbouwd met "de boom is niet meer veilig". Vraag om het boomveiligheidsrapport. Ontbreekt dat, of is het een halve A4 zonder onderzoek, dan is de motivering mager.
• Er is een alternatief. Snoeien in plaats van kappen, of de kap voorkomen door de aanleiding weg te nemen, bijvoorbeeld een leiding een meter verleggen.
• De boom staat op de gemeentelijke bomenlijst of is monumentaal. Dan geldt een zwaardere afweging en moet er echt een aantoonbaar belang tegenover staan.
• Herplantplicht ontbreekt. Veel verordeningen kennen de mogelijkheid om herplant als voorwaarde op te leggen. Is dat niet gebeurd terwijl het wel kon, dan is dat een punt.
• Natuurwaarden. Nestelende vogels, vleermuizen in holtes: buiten de gemeentelijke regels om geldt hiervoor aparte natuurbescherming, en dat kan kappen in bepaalde periodes blokkeren.

Argumenten die zelden werken

• "Ik vind het zonde." Zonder onderbouwing weegt dat niet.
• "Het is de boom van de buren, maar ik geniet er ook van." Dat kan je wel belanghebbende maken, maar het is op zichzelf geen grond.
• "Er verdwijnt te veel groen in de stad." Algemeen beleid bestrijd je niet met een bezwaar tegen één vergunning.

Wat als er zonder vergunning gekapt is?

Dan is er sprake van een overtreding. Meld dat bij de gemeente met datum, adres en zo mogelijk foto's van de stobbe. De gemeente kan handhaven en in veel verordeningen bestaat de mogelijkheid om een herplantplicht op te leggen. Meld het snel: hoe langer je wacht, hoe lastiger vast te stellen wat er precies stond.

Een praktische kanttekening

Bij bomen loopt de emotie hoog op, en dat werkt vaak tegen je. Een bezwaarschrift dat begint met verwijten leest anders dan een bezwaarschrift dat vraagt om het boomveiligheidsrapport en wijst op de mogelijkheid van herplant. Die tweede krijgt vaker wat voor elkaar, ook al is het niet altijd het volledige behoud van de boom.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of de boom vergunningsplichtig was?

Kijk in de bomenverordening of het omgevingsplan van je gemeente. Is er een kapvergunning aangevraagd, dan is dat het bewijs dat de gemeente hem als vergunningsplichtig ziet.

Mag ik bezwaar maken tegen een boom op andermans grond?

Ja, als je belanghebbende bent. Bij een boom die je vanuit je woning of tuin ziet of die je omgeving bepaalt, is dat vaak het geval. Leg wel uit wat jouw concrete belang is.

Wat is een houtopstand?

Juridische verzamelterm voor bomen, struiken en heggen. "Vellen van een houtopstand" betekent gewoon: kappen.

Geldt er een kapverbod in het broedseizoen?

Er is geen absoluut verbod op een vaste datum, maar het is verboden nesten van broedende vogels te verstoren. In de praktijk betekent dat in het voorjaar en de vroege zomer terughoudendheid, en moet de aanvrager aantonen dat er geen broedgevallen zijn.

Kan ik de kap tegenhouden zolang mijn bezwaar loopt?

Alleen met een voorlopige voorziening bij de rechter, of als de gemeente zelf een wachttermijn hanteert. Vraag daar meteen naar bij de behandelaar.